Hitte en je Friese paard: tips tegen oververhitting

Zomerse temperaturen zijn voor de meeste paarden al een uitdaging, maar voor de Fries geldt dat in nog sterkere mate. Het zwarte haar, de dichte vacht en de weelderige manen en staart die het ras zo herkenbaar maken, zorgen tegelijkertijd voor een verhoogd risico op oververhitting. Wie een Fries houdt, doet er goed aan om in de zomermaanden net iets alerter te zijn dan eigenaren van lichtgekleurde of dunbehaarde rassen.

Waarom Friezen extra gevoelig zijn

Zwart haar absorbeert meer zonlicht en warmte dan licht haar. Dat is simpele natuurkunde, en het verklaart waarom een Fries in de volle zon merkbaar warmer aanvoelt dan bijvoorbeeld een Fjordenpaard of een Schimmel. Daar komt bij dat de dichte vacht en de volle manen minder ventilatie toelaten. Waar warmte bij andere rassen makkelijker via de huid kan ontsnappen, blijft die bij de Fries goed vastzitten.

Ook de bouw speelt een rol. Friezen zijn relatief fors gebouwd, met veel spiermassa. Meer lichaamsmassa betekent meer warmteproductie, vooral tijdens inspanning. De combinatie van een donkere, dichte vacht en een gespierd lichaam maakt dat een Fries simpelweg meer moeite heeft om zijn lichaamstemperatuur op een warme dag onder controle te houden dan veel andere rassen.

Praktische tips voor de zomer

Weidegang aanpassen. Laat je Fries bij voorkeur in de vroege ochtend of late avond grazen, wanneer de temperaturen lager liggen. Tussen 11.00 en 16.00 uur kun je hem het beste binnen houden of in de schaduw laten staan, zeker bij temperaturen boven de 25 graden.

Voldoende schaduw. Een paardenweide zonder bomen of afdak is in de zomer geen prettige plek. Zorg voor een afdak, een bosrand of een ander vast schaduwpunt waar je paard zich kan terugtrekken. Dit is geen luxe, maar een basisvoorziening.

Drinkwater op orde. Een paard kan op een warme dag tientallen liters water per dag nodig hebben. Controleer drinkbakken minimaal twee keer per dag, zorg dat het water niet opwarmt in de zon en overweeg een extra drinkpunt bij grotere weides. Een Fries die te weinig drinkt, loopt sneller risico op uitdroging dan een paard met een lichtere vacht.

Vernevelaar gebruiken. Een vernevelaar die je op de tuinslang aansluit, is een goedkope en effectieve manier om verkoeling te bieden. De fijne nevel verlaagt de omgevingstemperatuur rond stal of paddock zonder dat je paard drijfnat wordt, en kan vrijwel de hele dag aanstaan. Hang hem op een vaste plek, bijvoorbeeld bij het schaduwpunt, zodat je paard zelf kan kiezen wanneer hij er gebruik van maakt.

Scheren als optie. Sommige eigenaren kiezen ervoor om de vacht, en soms zelfs delen van de manen, in de zomer te knippen of scheren. Dit is een persoonlijke keuze en gaat ten koste van het uiterlijk waar het ras om bekend staat, maar het kan voor paarden die echt moeite hebben met warmte een verschil maken. Overleg bij twijfel met je dierenarts welke aanpak bij jouw paard past.

Stal goed ventileren. Een bedompte stal werkt oververhitting in de hand. Zorg voor voldoende doorstroming van lucht, bijvoorbeeld door deuren en luiken tegenover elkaar open te zetten, en overweeg een stalventilator op warme dagen. Vooral 's nachts, wanneer paarden vaak binnen staan, is een goede luchtcirculatie essentieel.

Transport in de zomer. Een trailer of vrachtwagen kan in de zon razendsnel opwarmen, zeker met een donker paard erin. Plan transport zoveel mogelijk in de vroege ochtend of avond, zorg voor goede ventilatie en bied onderweg op tijd water aan. Laat een paard nooit onnodig lang in een stilstaande trailer staan.

Houd ook rekening met de wettelijke regels rond diertransport bij hitte. Vanaf een verwachte temperatuur van 27 graden in De Bilt voert de NVWA extra controles uit op transporten die onder de Europese Transportverordening vallen, en geldt het Nationaal plan voor veetransport bij extreme temperaturen. In Nederland is het vervoer van vee verboden bij een temperatuur van 35 graden Celsius of hoger, ongeacht de duur of bestemming van de reis, tenzij gebruik wordt gemaakt van een voertuig met actieve koeling. Let op: bij warm weer gelden strengere regels voor het vervoer van onder meer niet-geregistreerde paarden en paarden bestemd voor de slacht.

Vervoer je je eigen, geregistreerde paard naar bijvoorbeeld een wedstrijd of buitenrit? Sinds 1 juni 2026 heeft de NVWA verduidelijkt wanneer dit als particulier vervoer geldt en dus buiten de Transportverordening valt. Dat is het geval bij vervoer van een eigen paard met een eigen vervoermiddel binnen 50 kilometer van het eigen bedrijf, of bij particulier vervoer naar een wedstrijd, training of buitenrit. Vervoer je het paard echter met het oog op verkoop, lease of verhuur, dan geldt de Transportverordening alsnog. Twijfel je of jouw situatie onder de uitzondering valt? De NVWA biedt hiervoor een online regelhulp.

Signalen van oververhitting herkennen

Het is belangrijk om de eerste tekenen van oververhitting te herkennen voordat het ernstig wordt. Let op overmatig zweten dat niet stopt, een verhoogde ademhaling die niet zakt na rust, lusteloosheid, een verminderde eetlust en een opvallend warme huid. Ook een paard dat zich terugtrekt of juist onrustig gedrag vertoont, kan een signaal zijn.

Bij twijfel geldt: meet de temperatuur. Een lichaamstemperatuur boven de 38,5 graden in rust is een teken om in actie te komen. Breng het paard direct naar de schaduw, bied water aan en koel de benen en hals met lauw water. Bij aanhoudende klachten is het verstandig om een dierenarts te raadplegen.

Tot slot

De kenmerken die de Fries zo bijzonder maken, zijn precies dezelfde eigenschappen die hem kwetsbaar maken op warme dagen. Met wat extra aandacht voor schaduw, water en de juiste momenten van inspanning, kun je je Fries veilig en comfortabel door de zomer helpen.